RANGKUMAN MATERI BAHASA JAWA KELAS 5 SD SEMESTER 2
Kereta basa; Kerata
basa yaiku negesi tembung saka wandane( mengartikan kata dilihat dari suku
katanya).
Contone
- Gelas; yen tugel ara bisa
dilas.
- Piring = sepine yen miring.
- Tebu = antebing kalbu.
- Cengkir = kencenging pikir.
- Gedhang = digeged bubar (lebar)
madhang.
- Guru; digugu lan ditiru.
- Tandur; ditata kanti mundhur
- Wanita; wani ing tata.
Jenising
layang;
- * Layang
biwara (surat kabar, surat laporan)
- * Layang
iber-iber (surat kiriman)
- * Layang
dhawuh (surat perintah)
- * Layang
lelayu (surat kematian)
- * Layang
kitir (surat singkat / cekak aos)
- * Layang
ulem (surat undangan)
b. Perangane
layang
* Adangiyah
/adawiyah / salam taklim
* Papan
lan titi mangsa
* Salam
pambuka
* Pambuka
layang
* Surasa
layang
* Panutup
layang
* Peprenah
* Tapak
asma
* Asma
cetha
Conto
panutup layang/wasana basa;
- Wasana cekap semanten menawi
wonten kelepatan atur kuala nyuwun pangapunten.
- Cukup semene dhisik layangku,
aku nunggu layang balesanmu. Matur nuwun.
Macapat;
artine maca papat-papat.
Macapat ana
11;
1.
Mijil :
tresna marang pepadha, prihatin, pituthur
2.
Kinanthi :
seneng, tresna
3.
Sinom :
ethes
4.
Asmaradana : susah, seneng
5.
Dhandhanggula : luwes
6.
Gambuh :
sumanak, sumadulur
7.
Maskumambang : nelangsa
8.
Durma :
nesu, mangkel
9.
Pangkur :
kereng, nepsu
10.
Megatruh : susah,
prihatin, getun
11.
Pocung :
gregetan, kendho
Guru Gatra,
Guru Wilangan lan Guru lagu tembang-tembang macapat
1.
Maskumambang : 12i, 6a, 8i, 8a
2. Pucung:
12u, 6a, 8i, 12a.
3. Gambuh:
7u, 10u, 12i, 8u, 8o
4. Megatruh:
12u, 8i, 8u, 8i, 8o
5. Mijil:
10i, 6o, 10e, 10i, 6i, 6u
6. Kinanthi:
8u, 8i, 8a, 8i
7. Durma:
12a, 7i, 6a, 7a, 8i, 5a, 7i.
8. Pangkur:
8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i
9.
Asmaradana: 8i, 8a, 8e, 8a, 7a,8u, 8a
10. Sinom:
8a, 8i,8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a
11.
Dhandanggula: 10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12i, 7a
Peribahasa
Bahasa Jawa
- Anak molah bapa kepradhah =
wong tuwa melu repot amarga tumindake anake
- Polahe anteng kitiran; bocah
akeh polahe.
- Becik ketitik ala ketara = sing
becik bakal tinemu, sing ala bakale ketara
- Bathok bolu isi madu = dianggep
wong lumrah nanging sugih kepinteran
- Sadumuk bathuk sanyari bumi =
pasulayan dilabuhi toh pati
- Kejugrukan gunung madu = nemu
kanugrahan.
ARANE
TURUNAN, ARANE ANAK WONG
- Kendahana-kendhani : anak 2
lanang, wadon
- Kendhini, kendhaha : anak 2
wadon, lanang
- Ontang-anting : anak 1 lanang
- Unting-unting : anak 1 wadon
- Uger-uger lawang : anak 2
lanang
- Kembang sepasang : anak 2 wadon
- Cukil dulit : anak 3 lanang
- Gotong mayit : anak 3 wadon
- Saramba : anak 4 lanang
- Sarampi : anak 4 wadon
- Pandhawa : anak 5 lanang
- Pancagati : anak 5 wadon
Ngudal ukara
- Comil adus kali
Jejer wasesa lesan
- Wily linggih jejer bolong.
Jejer wasesa lesan
Artine tembung
1. Dhuwur
kenchur; cendhek banget.
2. Nglemah
bengkah; nela-nela/nyela-nyela.
3. Gemi,
nestiti lan ngati-ati.
4. Welas
asih.

Tidak ada komentar:
Posting Komentar